طرح ها و پروژه ها
عنوان پروژه:‌مطالعه تاثیر امواج الکترومغناطیسی محیطی بر توان تولید مثل ماهی زینتی آنجل (Pterophyllum scalare) در زنجان
توضیحات:شماره مصوب یا کد پروژه: 950112-005-12-73-4 واحد اجرا:پژوهشکده آبزی پروری آبهای داخلی (انزلی) محل اجرا:استان گیلان نام هماهنگ کننده/ مجری: محدثه احمدنژاد سال شروع:95/1/1 سال خاتمه: 96/7/1
متن:

اهمیت، ضرورت، اهداف و روش تحقیق:

امروزه تجارت ماهیان زینتی به عنوان یک صنعت مهم سود آور و اشتغال زا در دنیا مطرح می باشد.تجارت این ماهیان زیبا که روزگاری در برخی از کشورها نظیر کشور ما تجملی و جنبه تفننی داشت، امروزه به یک کار درآمدزا و یک شاخه از آبزی پروری که جنبه های اشتغال برای بسیاری از فارغ التحصیلان شیلاتی دارد، تبدیل شده است.ارزش اقتصادی بازار ماهیان زینتی در جهان، سالانه ٢٠‌میلیارد دلار برآورد شده است.ایران از این بازار بزرگ سهم بسیاراندکی دارداین درحالی است که در بازار داخلی نیز بخش عمده ای از ماهیان زینتی مورد نیاز، از طریق واردات تأمین می‌شود.

قیمت خرید ماهیان زینتی در بازارهای اروپا و آمریکا چندین برابر بازار داخلی است و همین عامل سبب می‌شود صادرات ماهیان زینتی ارزآوری قابل توجهی برای کشورمان داشته باشد.به‌عنوان مثال یک قطعه ماهی آنجل ۴ اینچی در بازار ایران حدود ١۵٠٠ تومان قیمت دارد این درحالی است که در بازار اروپا همین محصول حداقل با نرخ ١٢ یورو معامله می‌شود که با قیمت روز ٣۶٠٠ تومانی هر یورو به ۴٣‌هزار و ٢٠٠ تومان می‌رسد.درآمد صادراتی یک قطعه ماهی زینتی حدود ٢٨ برابر درآمد آن در بازار داخلی است.علاوه بر پتانسیل اقتصادی قابل توجه در بخش صادرات، تکثیر و بویژه پرورش ماهیان زینتی یک مدل کسب و کار ارزان ، به صرفهو پردرآمد است که با حداقل هزینه و امکانات می تواند سرمایه اولیه را در عرض مدت زمان کوتاهی (چندماه) به حداقل دوبرابر برساند.طول دوره پرورش ماهیان زینتی حداکثر دو ماه است.هر قطعه بچه‌ماهی به طول یک و نیم سانتیمتر حدود ‌هزار تومان قیمت دارد.با در نظر گرفتن تمام هزینه‌ها شامل آب، برق، غذا و دارو و … هر قطعه ماهی زینتی در تمام طول دوره پرورش یعنی ٢ ماه، حدود ۵٠٠ تومان هزینه دارد و پس از پایان دوره هر قطعه ماهی با توجه به گونه و زیبایی آن حداقل ٣‌هزار تومان در بازار به فروش می‌رسد.این در شرایطی است که با تخم‌ریزی ماهیان مولد و تولد نوزادان، ضمن این‌که هزینه اولیه خرید بچه‌ماهی حذف می‌شود، فروش بچه‌ماهی‌ها درآمد جداگانه‌ای ایجاد می‌کند.با این حساب می‌توان گفت میزان درآمد پرورش ماهیان زینتی حداقل دو برابر سرمایه اولیه در طول دو ماه خواهد بود.

به این ترتیب هرعاملی که در روند تکثیر و پرورش این ماهیان زیبا اختلال ایجاد نماید می تواند به تولید کنندهضربه اقتصادی قابل توجهی وارد نماید .ازاینرو مطالعات علمی دقیق در زمینه عوامل مختلف شیمیایی و فیزیکی که می توانند احتمالی برای بوجودآمدن مشکلات تکثیر و پرورش در این صنعت باشند ، از منظر اقتصادی اهمیت قابل توجهی پیدا می کنند.

امروزه با پیشرفت تولید وسایل الکترونیکی گوناگون، مزاحمت های فرکانسی ناشی از این وسایل که اغلب از نوع امواج الکترومغناظیس می باشند در محیط افزایش یافته است.این امواج ساطع شده از دستگاههای الکتریکی خواه ناخواه با موجودات زنده برخورد فیزیکی خواهند داشت و هر ماده ای که قابلیت تاثیر بر فرآیندهای بیولوژیک را داشته باشد هم می تواند مفید باشد و هم مضر.تشعشع الکترومغناطیس که اغلب به صورت اشعه EMیا (Electromagnetic radiation) EMRخلاصه می شود، پدیده ای است که به صورت امواج نشری درخلأ و یا ماده گسترش می یابد .این امواج شامل میدان های الکتریکی ومغناطیسی است که در فاز مربوط به خود نوسان کرده و عمود بر مسیر انرژی هستند .تشعشع الکترومغناطیس را با توجه به فرکانس امواجش طبقه بندی کرده اند که طیف آن شامل امواج رادیویی، امواج رادار و مایکروویو، اشعه زیر قرمز، نور مرئی، اشعه ماورای بنفش و اشعه هایXو گاما است (Serway and Ujewett, 2004).امواج مایکروویو نیز بخشی از طیف امواج الکترو مغناطیس است که دامنه فرکانس آن از 300 مگاهرتز تا 300 گیگا هرتز متغیر است و طول موج آن نیز از 1 میلی متر تا 1 متر متغیر است (Baniks et al., 2003) فرکانس امواج ساطع شده از دستگاههایی مانند تلفن های همراه حدود 900مگاهرتز تا 1 گیگاهرتز و نیز فرکانس‌ پارازیت‌های ماهواره‌ای که دارای طول موجی بیش از یک گیگاهرتز هستند، در این محدوده فرکانس قرار دارند لذا جزو امواج ماکروویو محسوب می شوند(Hyland, 2000).امواج مایکروویو در مسیر حرکت خود یا پس از برخورد با ماده، انعکاس پیدا می کنند یا عبور می کنند و یا جذب ماده می شوند.این امواج اگر به سطح فلزات برخورد کنند، منعکس خواهند شد، از شیشه و پلاستیک عبور می کنند و موادی که حاوی آب هستند مانند آب، غذاها و بدن انسان و سایر جانوران انرژی این امواج را جذب می کنند(صمیمی و همکاران، 1382).این امواج مضر بوده و بسته به شدت، فرکانس، نوع موج و مدت زمان مواجهه، اثرات بیولوژیکی متفاوتی ایجاد می کنند (Baniks et al., 2003) .گزار شهای متعددی که درسال های اخیر در مورد اثرات ناهنجاری زایی این ا مواج بر فرایندهای مختلف رشد و نمو ی وجود دارد باعث بروز نگرانی های بسیاری درارتباط با اثرات زیانبارچنین امواجی نظیر امواج تلفن های همراه برسلامت انسان و سایر جاندارنو بویژه تاثیر بر سیستم تولید مثل ، شده است (Nakamura and Matsuzaki, 2003).

ماهیان آنجل یا فرشته ماهی جزو زیباترین و پرطرفدارترین ماهیان زینتی آب شیرین محسوب می شوند که واجد فرم ها و رنگهای متنوعی می باشند.آنجلها که از خانواده Cichlidaeو دارای گونه های متعددی می باشند.زیستگاه اصلی آنها آمازون و رودخانه های منشعب آن است که واجد آبی سبک و اسیدیست.امروزه اکثر آنجل های پرورشی در آکواریوم به گونه Pterophyllum scalareتعلق دارند (اعظمی ،1388).ماهیهای آنجل جوان معمولا بین 10 تا 12 ماهگی بالغ می شوند و در آن موقع بین 13 تا 15 سانتیمتر طول خواهند داشت.شرایط دمایی ، فیزیکوشیمیایی و اکسیژن رسانی و تعویض آب به هنگام تکثیر و تخم گشایی بسیار با اهمیت است و بهمین دلیل نیز باید مدام کنترل شوند.برای رسیدن به یک تکثیر مناسب و مطلوب و بالارفتن راندمان تخم گشایی و رشد بچه ماهیان حاصله ایجاد شرایط بهینه و سالم وکنترل آن شرط لازم و ضروری می باشد.

در ایران ، بویژه در استان زنجان، چندین سال است که تکثیر و پرورش ماهیان زینتی بویژه آنجل در حال انجام است.اما گزارش اطلاعات آمار شیلات درمورد میزان تولید ماهیان زینتی در استان زنجان حاکی از کاهش تعداد واحدهای تولیدی و بدنبال آن کاهش میزان تولید ماهی زینتی در سالهای اخیر می باشد.از سوی دیگر، ارزش صادرات ماهیان پرورشی زینتی در سال 90 پنج میلیارد و 430 میلیون ریال بیان شد بنابراین با روند کاهش تولید، خسارت قابل توجهی به اقتصاد و اشتغال در حوزه تولید ماهیان زینتی در این استان وارد شده است.اگرچه کاهش تولید بازتابی از کاهش واحد های تولیدی بوده ، اما دلایل بسته شدن این واحد های تولیدکننده ماهیان زینتی در استان زنجان کاهش بازده تکثیر و تحت الشعاع قرار گرفتن تکثیر ماهیان زینتی توسط عوامل نامعلوم محیطی همچون امواج الکترومغناطیسی عنوان شده است(سایت صاحب خبر.شناسه خبر 1090765).هرچند که افت تکثیر در ماهیان زینتی بویژه آنجل می تواندبه علل احتمالی ژنتیکی و محیطی متعددی مربوط باشد، اما اثرات ناشی از امواج مزاحم الکترومغناطیسی محیطیعلت احتمالی عمده و نگران کننده جامعه شیلاتی استان زنجان برای کاهش تکثیر و تولید این ماهی ها عنوان شده است.لذا بررسی درمورد صحت این احتمال در تحقیق حاضر شکل گرفت.

مطالعه حاضر با هدف بررسی تاثیر امواج الکترومغناطیسی تلفن همراه (900 مگاهرتز) برشاخص های وزنی گناد و کبد، میزان هورمونGTH IIو ساختار بافت گناد مولدین ماده ونر آنجل ، طی مدت ده روز و در 3 گروهآزمایشی شامل:1- شاهد( بدون دریافت امواج) ، 2- روزانه 4 بار و هر بار 30 دقیقه در مجاورت تلفن همراه در حالت روشن و بدون مکالمهو 3- روزانه 4 بار و هر بار 30 دقیقه، در مجاورت تلفن همراه در حالت برقراری تماس، انجام پذیرفت.در انتهای آزمایش، پس از خونگیری ازساقه دمی، سانتریفیوژ خون و جداسازی سرم،سنجش هورمون GTH IIبا روش رادیو ایمونواسی(RIA) انجام شد. سپسمولدین مورد زیست سنجی و تشریح قرارگرفتند. از تخمدان ها به روش بافت شناسی کلاسیک با رنگ آمیزی هماتوکسیلین-ائوزین، اسلاید بافتی تهیه و با میکروسکوپ از نظرکمی و کیفی بررسی شدند.

نتایج:

میانگین شاخص وزنی گناد و کبد و نیز میانگین میزان هورمونGTH II در مولدین ماده تیمار 2بطور معنی داری بیشتر از گروه شاهد و تیمار 1 بود. هیچیک از مولدین ماده تیمار2 موفق به تخم ریزی نشدند و میزان آترزیا در بافت تخمدان مولدین تیمار 2 نسبت به سایر گروه ها بیشتر بود. در مولدین نرمیانگین شاخص وزنی گناد در مولدین تیمار 1 و 2 کمتر از گروه شاهد بودند. در حالیکه میانگین شاخص وزنی کبد در مولدین نر شاهد کمتر از تیمار 1و2 بود. همچنین میانگین میزان هورمونGTH II در مولدین نر تیمار 1 و 2 بطور معنی داری بیشتر از گروه شاهد بود. همچنین در بافت گناد مولدین نر در تیمار های 1 و 2 آنرمالیتی و تخریب بافتی وسیع در مقاطع لوله های اسپرم ساز وجود داشته است. نتایج نشان داد امواج الکترومغناطیسی ناشی از تلفن همراه تغییرات محسوسی را در شاخص های تولید مثلی ماهی آنجل ماده و نر بوجود آوردند. هرچند که در این زمینه مطالعات گسترده تری در آینده موردنیاز می باشد.

دستور العمل فنی و توصیه ترویجی:

به طور کلی تحقیق حاضر نشان داد که قرار گرفتن در معرض استرسورهای فیزیکی نظیر امواج الکترومغناطیس محیطی از جمله امواج ساطع شده از گوشی های تلفن همراه اثرات بارز بر شاخص های تولید مثلی نظیر شاخص وزنی گناد و شاخص وزنی کبد و هورمون تولید مثلیGTHII در مولدین ماهی زینتی آنجل داشته و تغییرات بافت شناختی واضحی را در بافت تخمدان و بویژه نقایص قابل توجهی در بافت گناد نر ایجاد می نمایند. لذا جهت افزایش بازدهی تکثیر مولدین آنجل علاوه بر رعایت تمامی اصول بهداشتی و اصول تکثیر ماهی های زینتی بویژه آنجل ماهیان ، عاملی همچون امواج الکترومغناطیس موجود در محیط را نباید نادیده گرفت و توصیه می شود حتی الامکان از بکار بردن وسایل تولید کننده این امواج در محل و زمان تکثیرآنجل اجتناب نمود و حتی الامکان از استقرار کارگاه های تکثیر آنجل در مجاورت آنتن های شبکه تلفن همراه خودداری نمود.

ویژگی مناطق کاربرد توصیه ترویجی:

با توجه به همه گیر بودن وسایل الکترونیکی نظیر موبایل که بیش از نیمی از مردم دنیا به آنها دسترسی داشته و از آنها استفاده می نمایند و نیز با توجه به نتایج و دستاوردهای حاصل از تحقیق حاضر می توان گفت که حضور امواج الکترومغناطیس در اکثر مناطق کره زمین را می توان به عنوان یک پتانسیل بالقوه برای تاثیر بر کاهش و یا عدم تکثیر مولدین آنجل در نظر گرفت.

تعداد بازدید:139
کلیه حقوق این سایت متعلق به موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور می باشد

Designed by taJan System Co