طرح ها و پروژه ها
عنوان طرح/ پروژه: ارزیابی اقتصادی و اجتماعی پرورش ماهی در قفس در حوزه جنوبی دریای خزر
توضیحات:شماره مصوب: 92005-9256-12-76-14 واحد اجرا: بخش تکثیر و پرورش محل اجرا: پژوهشکده اکولوژی دریای خزر نام هماهنگ کننده/ مجری مسئول/ مجری: عبدالحمید آذری سال شروع: 92/10/1 سال خاتمه: 94/9/28
متن:

اهمیت، ضرورت، اهداف و روش تحقیق:

به منظور بهره برداری بهینه از منابع آبی موجود جهت پرورش ماهی، یکی از روش های مرسوم دنیا استفاده از روش قفس (cage culture) می باشد. امروزه اﺳﺘﻔﺎده گسترده تر از ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺧﺎک و آب ﻏﻴــﺮ ﻗﺎﺑــﻞ اﺳــﺘﻔﺎده ﺑــﺮای ﻛــﺸﺎورزی، ﺻــﻨﻌﺖ و ﺑﻬﺪاﺷﺖ ﺑﺎ امکان ﺗﻮﺳﻌﻪ آﺑﺰی ﭘﺮوری ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻳﻚ راﻫﻜﺎر ﻣﻨﺎﺳﺐ برای تولید غذا و ایجاد اشتغال ﻣﻄﺮح است. افزایش جمعیت و نیاز روز افزون بشر به منابع پروتئینی و همچنین محدودیت آب های شیرین جهت شرب و کشاورزی از یک سو و کاهش صید و ذخائر ماهیان وحشی از سوی دیگر، نیاز های جامعه کنونی را برای تامین بخشی از پروتئین حیوانی معطوف به محیط آبی و آبزی پروری نمود(Pillay and Kutty, 2005) .بنابراین توسعه آبزی پروری در دریا در کشوری مانند ایران بعنوان کشوری نیمه خشک که با کمبود منابع آب شیرین روبرو است از ضروریات است. اما توسعه پایدار این صنعت در کشور نیازمند تمهیداتی است که قبل از تجاری سازی این صنعت لازم است در پایلوت های تحقیقاتی مورد بررسی قرار گیرد.تشخیص و بیان نقاط قوت و ضعف و تعیین پتانسیل های توسعه استفاده از محیط های محصور (قفس و پن) برای توسعه آبزی پروری در کشور .با توجه به محدودیت اقدامات صورت گرفته در زمینه ساخت قفس ، احداثمزارع و اجرای عملیات پرورش آبزیان در آنها در 4 دهه گذشته در کشور ، اجرای این پروژه حتی الامکان از طریقبررسی سوابق تمامی طرح های گذشته تا حال در استان های مجری و صاحب سابقه کافی نخواهد بود. بنابراین با مرور اطلاعات کشورهای پیشرو در صنعت پرورش ماهی در قفس اطلاعات مورد نیاز توسعه اقتصادی و اجتماعی جمع¬آوری و سپس تشریح گردیده است.

اطلاعات مورد نیاز از طریق آرشیوهای کتابخانه¬ای ومصاحبه با کارشناسان ذیربط در حوزه معاونت آبزی پروری سازمان شیلات ایران و ادارات تابعه و همچنین مشابهتا" از حوزه موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشورشناسایی و جمع آوری شده است . آن بخش از اطلاعات مرتبط با طرح های خصوصی اجرا شده در کشور نیز با استفاده از پرسشنامه ای که در همین زمینه پس از مرورمقدماتی کتابخانه ای منابع تدوین و تنظیم گردیده و سپس توسط همکاران استانی پروژه تکمیل و مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته شد . در نهایت چنانچهنتیجه بررسی داده ها نشان دهد که داده های مربوط به هریک از پروژه های استانی اجرا شده در بر دارنده اطلاعات مربوط به هزینه و درآمد نیز باشند.نتایج حاصل از استخراج اطلاعات پرسشنامه ای در دو سطح پرورش دهندگان وکارشناسان مورد بررسی قرار گرفت. آگاهی از دیدگاه پرورش دهندگان و مقایسه آنها با دیدگاهکارشناسان توانسته است تا به مقدار زیادی ابعاد پرورش ماهی در قفس را روشن نموده و در رسیدن به راه حل های مناسب، مشکلات موجود ما را راهنمایی نماید. برای تحلیل نتایج حاصل از پرسشنامه ها ازآمار توصیفی استفاده بعمل آمد. به این صورت که آمار هایی از قبیل ویژگی های فردی،اجتماعی و اقتصادی نمونه مورد بررسی توصیف و ارزیابی شد. در این زمینه از نرم افزارهای آماریExcellبرای رسم نمودار وSPSS برای امار توصیفی استفاده بعمل آمد.

نتایج:

در شرایط فعلی ماهی قزل آلای رنگین کمان با توجه به قابلیت های برجسته به لحاظ آبزی پروری و تطبیق با شرایط محیطی منطقه جنوبی دریای می تواند بعنوان یکی از گزینه های معرفی گونه غیر بومی باشد. لذا در این بررسی ماهی قزل آلا ی رنگین کمان بعنوان گونه مناسب پرورش در منطقه جنوب دریای خزر در این ارزیابی مورد استفاده قرار گرفت.

این بررسی با توجه به فرضیات تولید 25-20 تن در هر قفس شناور وتجارب حاصله از پرورش ماهی در قفس در سال 1392 (پاییز و زمستان) بر اساس میزان تولید نهائی و غذای مصرفی و خرید بچه ماهی بین دو وزن اولیه ذخیره سازی (150 و 250 گرمی) بانجام رسیده است.

در این بررسی از قیمت ماهی و قیمت غذای سال 1393 استفاده گردید. لذا قیمت ماهیان پیش پرواری برای هر کیلوگرم 150000 ریال و قیمت غذا هر کیلو 37000 ریالوپیش بینی قیمت ماهی در برداشت محصول 130000 ریال استفاده گردید.

در این بررسی دو مقدار تولید 20 و 25 تن برای هر قفس شناور بعنوان پیش فرض انتخاب گردید و ذخیره سازی ماهی پیش پرواری بر اساس بازماندگی 90 درصد و با وزن برداشت نهائی 500 گرم بازای هر ماهی با ضریب تبدیل 2/1 تعیین شد، که به شرحجدول 3-3 تا جدول 3-5آمده است. قابل ذکر است که ماهیان 150 گرمی حداکثر در مدت 4 ماه و ماهیان 250 گرمی حداکثر در مدت 3 ماه به وزن بازاری می رسند. مابقی هزینه های تولید در دو وزن مورد اشاره یکسان بوده و برای سهولت مقایسه معرفی وزن مناسب مورد استفاده قرار نگرفت.

دستورالعمل فنی و توصیه ترویجی:

با اجرای این طرح میتوان اذعان نمود که با توجه به طول نوار ساحلی 8/243 کیلومتر از عمق 20 تا 100 متر و مساحتی برابر5/2027 کیلومتر مربع که حتی در اعماق بیشتر از 100 متر استعداد استقرار قفس و آبزی پروری دریائی را دارا می باشد.حال با توجه به استعداد بالقوه ذکر شده در نوار ساحلی دریای خرر می توان انتظار داشت حداقل 200 سایت پرورش ماهی قفس با استقرار 40 قفس در هر سایت و تولید 160000 تن و ایجاد اشتغال1000 نفر مستقیم و 2000 نفر شغل غیر مستقیم و در آمد 2000 میلیارد ریال سالانه ناخالص و میانگین سود خالص 40%میتوان 800 میلیارد ریال را انتظار داشت که ضمن تولید بخشی از نیاز پروتئین کشور موجب شکوفایی و رونق اقتصاد منطقه خواهد شد که سبب ایجاد شغل و رفاه تامین گردیده و همچنین این روش می تواند جایگزین خوبی برای روش های منسوخی نظیر صید پره و یا استفاده از قایق ها و لنج های نامطمئن باشد.

ویژگی مناطق کاربرد توصیه ترویجی:

نتایج این تحقیق برای استفاده در مراکز تکثیر و پرورش سازمان شیلات ایران به­عنوان متولی تولید ابزی پروری و ادارات تابعه در منطقه جنوبی دریای خزر توصیه می گردد.

تعداد بازدید:130
کلیه حقوق این سایت متعلق به موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور می باشد

Designed by taJan System Co