طرح ها و پروژه ها
عنوان طرح/ پروژه:‌ بررسی جوامع بی مهرگان کفزی بالاب انزلی
توضیحات:شماره مصوب کد پروژه: 93003-9351-12-73-14 واحد اجرا: موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، پژوهشکده آبزی پروری آبهای داخلی (بندر انزلی) محل اجرا: استان گیلان ، تالاب انزلی نام هماهنگ کننده/ مجری: احمد قانع سال شروع: 1393 سال خاتمه: 1395
متن:

اهمیت، ضرورت، اهداف و روش تحقیق:

تالاب بین المللی انزلی یکی از مهمترین اکو سیستمهای موجود در کشور می باشد که بعلت ارزشهای خاص زیست محیطی و زیبایی شناختی خود همواره مورد توجه دولتمردان ، مدیران و متخصصان علوم زیستی میباشد . این تالاب واجد ارزش و فوائد زیادی بوده و از نظر اکولوژیک ، گیاه شناسی ،جانورشناسی ، لیمنولوژی و یا هیدرولوژی دارای اهمیت بین المللی است . تالاب انزلی با مساحتی کمتر از صد کیلومتر مربع در 37 درجه و 28 دقیقه عرض شمالی و 49 درجه و 25 دقیقه طول شرقی در جنوب دریای خزر و در استان گیلان واقع میباشد. حدود11 روداصلئ و 30 رودفرعئ پس از آبیاری مزارع وشالیزارها به همراه جریانهای سطحی حوزه آبریزی به وسعت 3600 کیلو متر مربع به این تالاب می ریزند.اهمیت طبیعی آن بعنوان جایگاه طبیعی تخمریزی ماهیان بومی برکسی پوشیده نیست و همجواری آن با دریای خزرو فراز و نشیب آب دریای خزر همواره تغییرات نمایانی را درشاخصهای زیستی دربرداشته است. تالاب انزلی با موقعیت جغرافیایی خاص خود دربین شهرهای بزرگی محاصره گشته که طبیعت آن متاثر از خروجیهای آن نیز قرار گرفته است. بی‌ مهرگان‌ آبزی موجوداتی‌ اند که‌ 95 درصد از کل‌ حوزه‌ قلمرو حیوانات‌ را تشکیل‌ می‌ دهند و در تقسیم‌ بندی‌ مجموعه‌ وسیعی‌ از گروههای‌جانوری‌ را شامل‌ می‌ شوندعلاوه بر اینکه تغذیه بسیاری از ماهیان اقتصادی‌ در گستره‌ منابع‌ آبی‌ اکثراً از کفزیان‌ است‌، بررسی جمعیت بی مهره گان کفزی و گروههای شاخص بهترین راه برای تعیین سلامت و کیفیت منابع آبی می باشد، از اینرو مطالعه‌ آنهامی‌ تواند در مدیریت‌ اکوسیستم‌ های‌ آبی‌ از اهمیت‌ ویژه‌ ای‌ برخوردار باشد این پروژه درقالب طرحهای متعدد برای مدیریت بهینه تالاب انزلی طراحی گردید و درسالیان گذشته نیزبه اجرا درآمده بود تا با ارزیابی سالانه متغیرهای زیستی و غیرزیستی علاوهبر ارزیابی توان شیلاتی راهکارهای مدیریت صحیح آن به ارگانهای ذیربط ارائه گردد. مطالعه‌ اجتماعات‌ بنتوز بخصوص‌تعیین‌ میزان‌ زی‌ توده‌ و تولید ثانویه‌ آنها بدلیل‌ اهمیت‌ و نقش‌ این‌ موجودات‌ در زنجیره‌ غذایی‌ لایه‌ بنتیک‌ می‌ تواند شاخص‌ و نشانگرمیزان‌ حاصلخیزی‌ بستر دریا باشد، لذا می‌توان‌ با استفاده‌ از تولید بنتوزها، پتانسیل‌ ذخایر کفزی‌ مانند ماهی‌ و میگو رابرآورد نمود. بعلاوه بررسی شاخصه های جمعیتی بی مهره گان کفزی بعنوان موثرترین گروه زیستی در ارزیابی کیفیت منابع آبی، می تواند تغییرات احتمالی زیست محیطی ایجاد شده در طی فرآیندهای طبیعی و یا انسانی ایجاد شده در اکوسیستم تالاب را مشخص نماید.

عداد 10 ایستگاه درتالاب انزلی از بخشهای مختلف تالاب شامل تالاب غرب 3 ایستگاه، تالاب مرکزی 2 ایستگاه ، سیاه کشیم 1 ایستگاه، تالاب شرق2 ایستگاه، سیاه درویشان 1 ایستگاه و خروجی تالاب(دهانه موج شکن) تعیین می شود .نمونه برداری بمدت یکسال بصورت ماهانه دراین ایستگاههابا سه تکرار توسط نمونه بردار گراب 225 سانتیمتر مربع انجام شد.

نتایج و بحث:

کلا در مدت بررسی 14 گروه از بی مهره گان کفزی در تالاب انزلی شناسایی شدندشامل خانواده هایChironomidaeوChaoboridae از راسته دوبالان، خانوادهCardidae وDressenidae از دوکفه ایها،Hypania وNereidae از کرمهای پر تار،TubificidaeوLumbriculidaeاز کرمهای کم تار،Radix از شکم پایان وNematoda از کرمهای لوله ای وPalaeomonidae,Gammaridae,MysidaeوBallanidaeاز سخت پوستان. بر همین اساس دو گروه شیرونومیده و توبی فیسیده بیشترین فرا وانی و پرالکنش را داشنه اند و ایستگاه خروجی تالاب واقع در خروجی دهانه موج شکن بیشترین تنوع را داشته است. آنالیز رسوبات بستر نشان میدهد که بطور متوسط بیشینه در صد مواد آلی در ایستگاه انتهایی تالاب غرب یعنی کومه آقاجانی با 86/3 ±33/16 درصد و کمینه آن 78/9 ±75/5 در صد در ایستگاه سیاه درویشان بدست آمد. ذرات سیلت و رس در اکثر ایستگاههابیش از85در صد از ترکیب دانه بندی رسوبات بستر تالاب را شامل می شوند. البته ایستگاه سیاه درویشان دارای کمترین درصد سیلت (92/27 ±21/72) و ایستگاه سپاه آبکنار در تالاب غرب با 08/3 ±32/93 درصد، بیشترین مقدار سیلت را در بافت رسوبات خود داشته است.

نتایج و مزایای حاصل از به‌کارگیری یافته در عرصه:

تالاب انزلی به طور نسبی دارای تنوع و فراوانی کمتری از بیمهرگان کفزی نسبت به مطالعات مشابه سالهای گذشته میباشد که اکثر گروههای شناسایی شده مختص خروجی بوده و در پیکره تالاب دو گروهChironomidae وTubificidae غالب بوده اند. این دو گروه هر دو بعنوان شاخص زیستی آلودگی آلی دراکوسیستم های آبی می باشند. بنابراین غالبیت این موجودات در تمامی و یا بخشی از تالاب می تواند بیانگر سطح بار آلی وارده به تالاب باشد که یک منبع آلاینده بالقوه است. کاهش میزان آب تالاب و پیشروی مناطق خشک، ورود آلاینده های مختلف شیمیایی حاصل از کاربریهای کشاورزی و صنعتی حوزه و نیز پسابهای شهری، افزایش سیلابها و رسوبات وارده حاصل از بهره برداریهای جنگلها و مراتع بالادست، و بطور کلی روند رو به تزاید فرا غنی شدن تالاب موجب گردیده که از تنوع و میزان فون کفزیان تالاب کاسته شده و گونه های مقاوم غالب در مناطق مختلف تالاب باشند.

دستور العمل فنی و توصیه ترویجی:

بمنظور ایجادوتوسعهیکبانکاطلاعاتیجامعارزشمنداکولوژیکیهیدرولوژیکی ...برایتحقیقاتآیندهوسیستمیوقابلاتکابرایپالایشدادههایجوامعبیولوژیکی، این مطالعه می تواند بعنوان مرجع مفیدی برای فرابینی اکولوژیکی تالاب بخصوص بااستفاده از ساختار و تراکم اجتماعات زئوبنتوزها باشد. کاهش تنوع و غالبیت گونه های مقاوم بیمهرگان کفزی نشانگر کاهش کیفیت و عدم سلامت اکولوژیک وبر عکس افزایش در تنوع و غنای بنتوز در آینده را میتوان دلیل بهبود شرایط اکولوژیکی محیط تالاب و مساعد بودن شرایط برای طیف وسیعی از جانداران دانست. با این روش از یررسی به طور چشمگیری می توان از هزینه هایمربوط به آنالیز های هیدروشیمیایی آب، کاست.

ویژگی مناطق کاربرد توصیه ترویجی:

تالابانزلینمونهشاخصیازیکاکوسیستمطبیعیودائمیمیباشدکهدرخودتنوعوسیعیازگیاهانو

جانورانآبزیوکنارآبزی )دوزیستان،خزندگان،پرندگانوپستانداران(رادرخودجایدادهودرحقیقت

یکبانکژنیارزشمندوعظیممیباشد.حضور125گونهگیاهآبزی )پایاب،غوطهوروشناور(،بالغبر

200گونهوجنسپلانکتونی،بیشاز54گونهماهیو27گروهازبیمهرگانکفزیاهمیتتنوعزیستیاین

اکوسیستممنحصربهفردرابیشترنمایانمیکند.بعلاوهازاصلیترینمکانزمستانگذرانیبیشاز77گونه

پرندهمهاجر )بیشاز50درصدازکلپرندگانمهاجرکشور(درتالابانزلیمیباشد.

مداخلهانسانعصرحاضردرطبیعت،تباهیمنابع،بهخطرافتادنحیاتوناپدیدشدنگونههایمختلف جانوریوگیاهیارزشمندرابدنبالداشتهوتوازنمعقولانهزیستموجوداترادرکرهزمینبرهمزدهاست .

بدیهیاستکهبدوناندیشیدنبهمحیطزیست،بهبودوارتقاکیفیتزندگیانسانهادرچهارچوبهرگونه بهرهوریازطبیعت،امکانپذیرنخواهدبودولزومشناختاکوسیستمهابهعنوانحساسترینمنابعجهانی

کههموارهبامشکلاتمتعددزیستمحیطیروبهرومیباشند،میتواندبنیانیترینگامدررفعاینمعضلات

بشمارآید.درمیانگروههایمختلفجانوریوگیاهیکهدرمنابعآبیزیستمینمایندبیمهرهگانکفزی

ازاهمیتزیادیبرخوردارمیباشند،بیمهرگانموجوداتیاندکه95درصدازکلحوزهقلمروحیواناترا

تشکیلمیدهندودرتقسیمبندیمجموعهوسیعیازگروههایجانوریراشاملمیشوند.موجوداتکفزی

حلقهمهمیدرزنجیرهغذاییبودهوموردتغذیهبسیاریازماهیانوسایرجانورانفرارمیگیرند،موجب چرخهموادمغذیدرمحیطبنتیکشدهآنهارابهستونآبیانتقالمیدهند.

بررسیجمعیتبیمهرهگانکفزیوگروههایشاخصبهترینراهبرایتعیینسلامتوکیفیتمنابعآبیمی

باشد،ازاینرومطالعهآنهامیتوانددرمدیریتاکوسیستمهایآبیازاهمیتویژهایبرخوردارباشد.بررسیهایی

نیزدرگذشتهرویکفزیانتالابانزلیانجامگرفتهکهمیتواندمورداستفادهقرارگیرد .تالابانزلیبهطورنسبیدارایتنوعوفراوانیکمتریازبیمهرگانکفزیمیباشدگهاکثرگروههایشناسایی شدهمختصخروجیبودهودرپیکرهتالابدوگروهChironomidaeوTubificidaeغالببودهاند.ایندو گروههردوبعنوانشاخصزیستیآلودگیآلیدراکوسیستمهایآبیمیباشند.بنابراینغالبیتاین موجوداتدرتمامیویابخشیازتالابمیتواندبیانگرسطحبارآلیواردهبهتالابباشدکهیکمنبع آلایندهبالقوهاست.بنابراین،اینمطالعهمیتواندبعنوانمرجعمفیدیبرایفرابینیاکولوژیکیتالاببخصوص بااستفادهازساختاروتراکماجتماعاتزئوبنتوزهادرتالابانزلیباشد.برعکسافزایشدرتنوعوغنایبنتوز درآیندهرامیتواندلیلبهبودشرایطاکولوژیکیمحیطتالابومساعدبودنشرایطبرایطیفوسیعیاز جانداراندانست.

عکس/ عکس های شاخص از یافته:

تعداد بازدید:56
کلیه حقوق این سایت متعلق به موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور می باشد

Designed by taJan System Co