طرح ها و پروژه ها
عنوان پروژه/ طرح: بررسی اکولوژی و پتانسیل بهره‌گیری از آب‌های سطحی شور استان فارس در آب‌زی‌پروری-رودخانه‌ی دهرم
توضیحات:شماره مصوب: 90025-12-50-2 واحد اجرا: مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس محل اجرا: شهرستان فیروزآباد-رودخانه‌ی دهرم نام مجری مسئول: مهرداد زمان‌پور سال شروع: 1390 سال خاتمه: 1392
متن:

اهمیت و ضرورت، اهداف و روش تحقیق:

با افزایش جمعیت، تقاضای آب در بخش‌های مختلف فزونی یافته است. بنابراین بالابردن کارآیی در بهره‌برداری از منابع آب‌های سطحی بسیار اهمیت دارد (احمدی و نفیسی 1380؛ ناظم‌السادات و همکاران 1385). بر اساس پیش‌بینی‌های انجام شده جهان با بحران کم آبی روبه‌رو خواهد شد که نشانه‌های آن، هم اکنون کم و پیش آشکار شده است و کشور کم‌‌بارانی مانند ایران، شرایط سختی را پیش رو خواهد داشت.تا کنون از منابع آبی شور در جنوب و شرق استان فارس بهره‌گیری آب‌زی‌پروری نشده است. شاید مهم‌ترین دلیل این امر آن است که‌ تحقیقی برای شناخت این اکوسیستم‌ها به انجام نرسیده است.باید با مدیریت درست منابع آب و با استفاده از روی‌کردی منطقی، دانش و فن‌آوری‌های نوین در جهت ارتقای بهره‌وری از منابع آب گام برداشت. زمانی که آب به پایین‌ترین درجه‌ی کیفی خود رسیده باشد نمی‌توان از آب به‌درستی استفاده کرد. بنابراین شناسایی آب‌زیان در کنار مطالعات فیزیکی، شیمیایی و باکتریایی آب، کمک موثری به تعیین وضعیت کیفی آب خواهد کرد.یافتن و شناخت ویژگی‌های زیندگان این اکوسیستم‌ها شامل ماهی‌ها، بی‌مهرگان کلان و پلانکتون‌ها و نیز گیاهان احتمالی می‌تواند راهی را به سوی پرورش انبوه برخی از آنان بگشاید. این مطالعات هم‌چونین می‌تواند با به دست آوردن شرایط زیست‌گاهی، امکان مقایسه با شرایط زیست‌گاهی موجودات غیر بومی را فراهم آورد و نیز معیاری برای انجام پژوهش‌های ارزیابی زیست‌محیطی به منظور ارزیابی امکان رواج پرورش آنان در این منطقه به‌دست دهد. در این پروژه رودخانه‌ی شور دهرم در جنوب استان فارس مورد پژوهش قرار خواهد گرفت. ویژگی‌های هیدرولوژیایی و فیزیوگرافی آن بررسی و ترکیب شیمیایی آبا در طول یک سال سنجیده شد. از زیندگان این منابع برای شناسایی و تعیین ترکیب تنوع زیستی نمونه‌برداری‌های فصلی شد.

نتایج:

روند تغییر دمای هوا و آب در ایستگاه‌ها از 1 تا 3 اندکی افزایش نشان داد. اندازه‌ی شوری و کل‌موادجامدمحلول (تی‌دی‌اس) آب از ایستگاه 1 تا 3 افزایش یافت و ازg/L 6/6(g/L 3/14) بهg/L 5/13 (g/L 7/17) رسید. هدایت الکتریکی نیز روند همسانی داشت. شوری و هدایت الکتریکی آب در فصل‌های مختلف متفاوت بود، و از شهریور تا خرداد کاهش می‌یافت. کل‌موادجامدمعلق در ایستگاه 1 بیش از ایستگاه 2 بود، اما ایستگاه 3 تفاوتی با دو ایستگاه دیگر نداشت. میانگین کل‌موادجامدمعلقِ سه ایستگاه در آذر بیش‌تر از شهریور بود. اندازه‌ی اکسیژن محلول آب و درصد اشباع اکسیژن ایستگاه 3 از ایستگاه 1 و 2 بالاتر بود. از آن‌جا که دمای آب میان سه ایستگاه تغییر معناداری نداشت. سه ایستگاه تفاوتی از نظر اکسیژن‌خواست شیمیایی و بیوشیمیایی آب نداشت، اما میانگین آن‌ها در پاییز کم‌تر از بهار و تابستان، و در زمستان از همه کم‌تر بود. پی‌اچ آب در سه ایستگاه تفاوت معنی‌داری نداشت و میانگین پی‌اچ سه ایستگاه در آذر بیش‌تر از شهریور بود. ایستگاه‌های نمونه‌برداری در اندازه‌ی یون نیتریت تفاوتی نداشت، اما یون نیترات در ایستگاه 3 کم‌ترین اندازه را داشت. برای یون نیتریت در زمستان کم‌ترین و در بهار بیش‌ترین اندازه دیده شد، اما برای یون نیترات تفاوتی میان فصل‌ها دیده نشد. یون آمونیوم تفاوتی میان ایستگاه‌ها و فصل‌های مختلف نداشت. اندازه‌ی یون فسفات در این رودخانه در ایستگاه‌‌های سه‌گانه میانmg/L 13/0 وmg/L 17/0 بود، اگرچه میان ایستگاه‌ها تفاوتی دیده نشد. میانگین شهریور تا اسفند نیز ازmg/L 07/0 تاmg/L 13/0 بود، و غلظت آن در خرداد بهmg/L 29/0 رسید.

توصیه‌های فنی و ترویجی به بخش اجرا:

1.در بهره‌گیری از آب‌های شور مناطق گرم باید به دامنه‌ی تحمل آب‌زی موردنظر به شوری و اکسیژن محلول توجه کرد. بر اساس زمین‌شناسی منطقه، ممکن است برخی از یون‌ها مانند فسفات در آب‌های شور تغییرات غیرمعمول داشته باشد. در گزینش زیندگان برای پرورش باید به حساسیت آن‌ها به این یون‌ها توجه داشت.

2.در شرایط حاضر با توجه به بحران خشکسالی و تغییر اقلیم گسترده در منطقه، و نیاز آبی بالا برای مصرف‌های ضروری، مقدار آب رودخانه بهاندازهیی نیست که بتوان برای صنعت آبزیپروری پررونقی برنامهریزی کرد، اما برنامه‌ریزی برایتولید در مقیاس‌های کوچک برای مصرف محلی امکان‌پذیر است.

3.از آن‌جا که آب‌زیان بومی به تمامی شرایط منطقه سازش یافته اند،بهترین گزینههابرای پرورش در این شرایط،گونه‌های بومی منطقه اند.

4.همه‌ی ماهیان منطقه پذیرش خوراکی گسترده‌یی میان مردم دارند. برخی از این گونه‌ها در مطالعات دیگر جزو گروهخوراکی و برخیزینتی دانسته شده اند.

5.اهمیت جلبکها در تهیهی خوراک دام و انسان اکنون در صنعت آب‌زی‌پروری به‌خوبی شناخته شده است. رشد بسیار گسترده‌ی جلبک‌ها در بیش‌تر نقاط رودخانه نشان‌دهنده‌ی مناسب‌بودن این شرایط برایپرورش جلبک‌ها است.

6.در صورتی که گزینه‌ی پرورش از گونه‌های غیربومی باشد، جز سازش‌پذیری آن گونه به شرایط منطقه، بایدتاثیرهای آن بر فون و فلور منطقه نیز سنجیده شود

ویژگی‌های مناطق کاربرد توصیه ترویجی:

مناطق جنوب استان فارس که عمدتا آب‌های گرم با شوری بالا دارند.

تعداد بازدید:254
کلیه حقوق این سایت متعلق به موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور می باشد

Designed by taJan System Co