طرح ها و پروژه ها
عنوان طرح/ پروژه:‌ پراکنش وفراوانی فیتوپلانکتون در دریاچه شهدای خلیج فارس (چیتگر)، تهران
توضیحات:شماره مصوب کد پروژه: 94002-9454-12-73-14 واحد اجرا: موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، پژوهشکده آبزی پروری آبهای داخلی (بندر انزلی) محل اجرا: استان تهران نام هماهنگ کننده/ مجری: مرضیه مکارمی سال شروع: 1394 سال خاتمه: 1395
متن:

اهمیت، ضرورت، اهداف و روش تحقیق:

مطالعات اکوسیستمهای آب شیرین جز مطالعات لیمنولوژی محسوب می­گردد. مطالعه فیزیکوشیمیائی و بیولوژیک و ارتباطات انها با یگدیگر در رودخانه این امکان را بوجود می آورد تا مدیریت اکوسیستمهای آبهای جاری را به طریق اصولی انجام داد.دریاچه چیتگر یا دریاچه شهدای خلیج‌فارس دریاچه‌ای مصنوعی است که در شمال غربتهران و در منطقه ۲۲ شهرداری تهران واقع شده‌، مساحت این دریاچه ۱۳۰ هکتار بوده و در مجاورت آن ۱۲۰ هکتار مجموعه تفریحی نیز در پهنه خشکی ایجاد شده است. این­ دریاچه مصنوعی درشمال پارک جنگلی چیتگر قرار گرفته و ازجنوب­ دریاچه به آزاد راه تهران-کرج ، از شمال به بزرگراه همت، از شرق به بزرگراه­آزادگان وازغرب به مناطق مسکونی منطقه ۲۲ شهرداری تهران محدود شده است.رودخانه­های کن از شرق و وردآورداز غرب دریاچه عبور می­کنند. منبع اصلی تامین آب این دریاچه رودخانه کن بوده که در قسمت شرقی دریاچه قرار گرفته و بیش از 90 درصد وروردی آب دریاچه از رودخانه مذکور است. مساحت محدوده دریاچه بر اساس طرح تفصیلی دریاچه وسعت آنبه 130 هکتار و حجم مخزن ۱۱- 5/9 میلیون متر مکعب برآورد شده که برای استفاده چند منظوره از پتانسیلهای دریاچه با هدف حفظ کیفیت آب و استفاده از آبزیان اقتصادی برای صید ورزشی در این دریاچه مورد توجه قرار گرفته است.

در این راستا مطالعات آبزی پروری دریاچه چیتگر میتواند ابزاری مناسب برای مدیریت وبهره برداری پایدار با تاکید بر حفظ کیفیت آب بوده و بررسی پراکنش وفراوانی فیتوپلانکتونی بخشی از مطالعات جامع این دریاچه می­باشد. این بررسی نخستین مطالعه جامع بوده که توسط پژوهشکده آبزی پروری آبهای داخلی انجام گردید. با انجام مطالعات لیمنولوژیکی حصول داده های غیر زیستی (فیزیکی و شیمیائی)، و بیولوژیک همچون پلانکتون، کفزیان و ماهیان از طبیعت طی سالهای متمادی، مدیریت اکوسیستمهای آب شیرین برای حفاظت و توسعه پایدار امکان پذیر خواهد شد. در مطالعه حاضر بررسی وضعیت لیمنولوژیک با هدف حفظ تنوع بیولوژی و کیفیت آب دریاچه در قالب بررسی فیتوپلانکتون، زئوپلانکتون، بی مهرگان کفزی و ارتباط آن با نوترینت­ها و پارامترهای فیزیکی آب، شناسائی و فراوانی نسبی ماهیان از اهمیت ویژه برخوردار است، که در نهایت با ارائه راهکار عملی استفاده بهینه از دریاچه میسر خواهد شد.از اینرو اهداف مطالعات حاضر به شرح زیر می باشد:1- تعیین و تجزیه و تحلیل ترکیب، تراکم و پراکنش پلانکتون (فیتوپلانکتون وزئوپلانکتون) 2- تعیین و تجزیه و تحلیل ترکیب، تراکم و پراکنش کفزیان 3- تعیین و تجزیه و تحلیل ترکیب، فراوانی نسبی ماهیان رودخانه4-تجزیه تحلیل پارامترهای فیزیکو شیمیائی آب.

یکی از مهمترین فاکتورهای کیفیت آب مربوط به پلانکتون است، جوامع فیتوپلانکتونی در برابر تغییرات محیطی واکنش بسیار سریع نشان می دهند . ساختار جمعیت پلانکتون تنها وابسته به میزان غلظت نوترینت ها نبوده و عوامل دیگر نظیر فاکتورهای فیزیکی (دما، شوری، کدورت، هدایت الکتریکی....)، فاکتورهای شیمیائی (ویتامین، آنتی بیوتیک) و عوامل بیولوژیک همچون رشد و تغییرات جمعیت جلبکها، انگل، شکارچی و رقابت نقش مهمی دارند. بطورکلی جوامع پلانکتون در مکان و زمانهای متفاوت ثابت نبوده و تغییرات فصلی و سالانه فراوانی را باعث می شوند. بین گروه های فیتوپلانکتون،Cyanophyta یا جلبک سبز- آبی از اهمیت وافری برخوردار است، این شاخه توانائی زیادی به شکوفائی پلانکتونی در دریاچه ها داشته و تعداد زیادی از گونه های آن سمی و قادر به ایجاد شکوفائی جلبکی سمی هستند. بلوم جلبکی را می توان بصورت کف روی سطح آب به رنگ های سبز، سبز- آبی،قهوه ای و یا قرمز با بوی نامطبوع مشاهده کرد. فسفر یکی از پارامترهای اساسی در توسعه جلبکی بوده است. علاوه بر جلبک، پریفیتون نیز به شدت تحت تاثیر پارامتر فسفر می باشد. پریفیتون یکی از پارامترهای مهم دیگر در تعیین سطح تروفی دریاچه ها بوده اند، آنها از رشد ارگانیزمهای بسیار ریز و موادآلی بر روی بسترهای سنگی و ماکروفیت ها در اکوسیستم آبی ایجاد می­گردند. پریفیتون شامل اجتماعات مختلف ارگانیزم ها همانند باکتری ها، پروتوزوآ، اسفنج ها و تاژکداران هستند. توسعه و رشد جلبکهای پریفیتون یکی از روشهای خوب در تعیین سطح یوتریفیکاسیون دریاچه ها می باشد. در کنارپارامترهای بیولوژیک، عوامل فیزیکو شیمیائی نقش بسیار اساسی در طبقه بندی اکولوژیک ایفا می­کنند. از مهمترین این فاکتورها که کاربرد بسیار وسیعی دارند غلظت نوترینت ها (میزان ترکیبات فسفر و نیتروژن) بوده است. نیتروژن و فسفر از نوترینت هایی هستند که نقش بسیار اساسی در یوتریفیکاسیون منابع آبی دارند. بخشی از نوترینت ها از منابع طبیعی و عمده آنها ناشی از فعالیتهای انسانی بوده و به شدت اکوسیستم را تحت تاثیر خود قرار می دهد. وسعت کل مجموعه در حدود ۲۵۰ هکتار است که ۱۳۰ هکتار آن پهنه آبگیر (دریاچه) و مابقی پهنه ساحلی است. حجم دریاچه پشت سد نیز درحدود 5/6 میلیون متر مکعب برآورد می‌گردد. طول تاج سد دریاچه ۷۳۰ متر و عرض آن ۱۲ متر، طول پهنه ساحلی پیرامون دریاچه ۴۸۸۰ متر و طول دریاچه ۱۶۵۰ متر می‌باشد.حداقل رقوم دریاچه 1244 و حداکثر رقوم سطح آب دریاچه 1264 متر برآورد شده است. در رقوم 1264 متر ، حداکثر عمق دریاچه حدود 20 متر از کف آبراهه پیش بینی گردید. حجم دریاچه 10328230 متر مکعب و حداکثر تغییرات مجاز تراز سطح دریاچه یک و نیم متر خواهد بود.فاز اول مطالعات با هشت دور نمونه برداری انجام شد. نمونه برداری طی سالهای 92 الی94 وهر دو ماه یکبار در طول سال انجام ودر فصل تابستان بدلیل فعالیت بالای موجودات زنده در هر سه ماه صورت پذیرفت.

نمونه برداری فیتوپلانکتون با استفاده از روتنر یک لیتری درلایه های سطح و عمق در ایستگاه ها انجام گردید. بدلیل عدم وجود لایه بندی حرارتی نمونه های برداشتی از سطوح مختلف آب را بعد از انتقال به سطل 10 لیتری همگن نموده و به میزان یک لیتر آب را جهت بررسی برداشت نموده کهتوسط فرمالین 4 درصد تثبیت شدند. روشهای نمونه برداری و شناسایی نمونه ها براساس روشهای استاندارهای موجود انجام گردید. درآزمایشگاه‌ نمونه‌ های‌ پلانکتونی ‌بعداز تعین حجم وهمگن‌کردن‌ توسط‌ پیپت ‌به ‌محفظه‌های 5 میلی‌لیتری شمارش‌منتقل ‌و بعد از زمان کافی‌ جهت ‌رسوب‌، بوسیله ‌میکروسکوپ‌اینورت ‌شناسایی وشمارش شدند. درنهایت‌ تراکم‌ فیتوپلانکتون‌ درلیتر ، درهرایستگاه‌ تعیین‌ ودرفرمهای‌ اطلاعاتی‌ شاخه‌ بندی‌ شده‌ ثبت‌ وتراکم‌ شاخه‌ وسرانجام‌ تراکم‌ کل‌ محاسبه‌ گردید.جهت تجزیه تحلیل آماری از نرم افزار آماریSPSSنسخه 16 و روش انالیز واریانس یکطرفه برای عوامل غیر زیستی و روش ناپارامتری برای پارامترهای زیستی پلانکتون و کفزیان استفاده شد. آنالیز مولفه های اصلی جهت دسته بندی فراوانی گروههای زیستی (ماهیان و پلانکتون) انجام خواهد گردید. جهت تعیین همبستگی و ارتباطات بین فاکتورهای زیستی و متغییرهای محیطی از آنالیز تطبیق متعارف استفاده گردید.

نتایج و بحث:

در این بررسی تعداد 36 جنس از 6 شاخه فیتوپلانکتونی شاملBacillariophyta(Diatoms)،Chrysophyta،Xantophyta،Cyanophyta(Cyanobacteria)،Chlorophyta،Pyrrophyta(Dinofllagalata) در دریاچه شناسایی گردید ، بیشترین جنسها متعلق به شاخهBacillariophyta(Diatoms) با تعداد 14 جنس و کمترین جنس مربوط به شاخهChrysophytaوXantophytaبا تعداد 1 جنس می­باشد. بیشترین جنسهای فیتوپلانکتونی در شهریور 93 با تعداد 23 جنس و کمترین آن در ماه آذر 92 با تعداد 10 جنس بوده است. شاخهBacillariophytaدر همه ماهها از نظر میزان جنس های فیتوپلانکتونی غالبیت داشته ، و بیشترین جنس این شاخه در ماه بهمن 92 مشاهده شد.

بررسی ها نشان داد، فیتوپلانکتون غالب از گروه(Diatoms)Bacillariophyta با میزان 81 درصد (با میزان فراوانی 2000000 سلول در لیتر) بوده است. شاخهChrysophytaاز نظر فراوانی در مقام دوم با میزان 12 درصد (با میزان فراوانی 300000 سلول در لیتر) و سایر شاخه های فیتوپلانکتون کمتر از 5 درصد فراوانی فیتوپلانکتونی را به خود اختصاص داده­اند.حداکثر میانگین فراوانی فیتوپلانکتون با میزان 4468000 سلول در لیتر در ماه بهمن 92 و حداقل میانگین فراوانی فیتوپلانکتون با میزان 336000 سلول در لیتر در آذر 92 بوده است. بررسی آماری، اختلاف معنی دار بین فراوانی فیتوپلانکتون در ماه های مختلف را نشان داد(P<0.05). زی­توده فیتوپلانکتون بین 05/0 تا 16/0 میلی­گرم در لیتر بترتیب درماه های مهر و آذر 92 در نوسان می باشد. میانگین زی­توده جلبکی 04/0± 11/0 میلی­گرم در لیتر بود.

بررسی­ها نشان داد، میانگین فراوانی فیتوپلانکتون بستر (فیتو- بنتوز) درماه آبان 1065937500 سلول درمترمربع مشاهده شد، حداکثروحداقل فراوانی فیتوپلانکتون بستر در ایستگاه 4 و 1 بترتیب با فراوانی 2081250000 و 346875000 سلول درمترمربع مشاهده گردید.دراین بررسی تعداد 23 جنس از 6 شاخه فیتوپلانکتون بستر در دریاچه چیتگر در ماه آبان 1393 شناسایی گردید. شاخه باسیلاریوفیتا(Diatoms) در میان گروههای فیتوپلانکتونی بستر، غالبیت داشته وبیشترین جمعیت را با میزان میانگین 280516230± 935312500 سلول درمترمربع در آبان بخود اختصاص داده است.کمترین جمعیت مربوط به شاخه پیروفیتا(Dinoflagellata)، با میزان 236964± 3125000 سلول در متر مربع در بستر دریاچه در آبان 1393 مشاهده شد

میانگین فراوانی سالانه فیتوپلانکتون در دریاچه چیتگر در حد بسیار پائینمی باشد، فراوانی بین 24/0 تا 6 میلیون سلول در لیتر و با میانگین 5/2 میلیون سلول در لیتر در نوسان بوده است ، بر اساس مطالعات پیشین بیشترین میانگین فراوانی سالانه فیتوپلانکتون با دریاچه های تهم (2/2 میلیون سلول در لیتر، میرزاجانی 1388)، ماکو (4/2 میلیون سلول در لیتر، سبک آرا و مکارمی، 1382) که مصرف آب شرب دارند، مشابه دریاچه چیتگر میباشد.براساس طبقه بندی دریاچه ها بر مبنا سطح تروفی دریاچه چیتگر جزء دریاچه­های الیگوتروف(آبهای پاکیزه) می باشد، شاخه دیاتوم نقش بسیارمهم درتغذیه ماهیان پلانکتون­خوار داشته وازنظرسایز و اندازه بصورت تک سلولی­ ویارشته ای بدون تاژک وعموماًبادیوارسیلیسی­مشاهده می­شود. همچنین بررسی فیتوپلانکتون در لایه های سطح و کف نواحی مختلف آب دریاچه نشان داد، فراوانی گروه های فیتوپلانکتون در ستون آب یکسان بوده و اختلاف محسوسی در جمعیت فیتوپلانکتون مشاهده نمی شود.همچنین مطابق مطالعات رابطه منفی بین­آلودگی دریاچه­های آب شیرین وشاخص­تنوع زیستی حاکم است، لذا براساس­این­کلاسه بندی دریاچه هائی کهمیانگین شاخص تنوع زیستی آنها بین 1 تا 2 بوده، درگروه دریاچه های­معتدل (Moderate) قرار می­گیرد.بنابراین دریاچه چیتگربا میزان میانگین شاخص تنوع زیستی 5/1 جزاین­گروه می­باشد.

دستور العمل فنی و توصیه ترویجی:

آبهای شیرین مهمترین پیکره آبهای داخلی در دنیا محسوب میشوند. آنها فقط بخش کوچکی (02/0) درصد از آب های کره زمین را شامل بوده در حالیکه آب های زیر زمینی کمی بیشتر از 1 درصد و یخهای قطبی تقریبا 2 درصد از کل هیدروسفر را دارا بوده اند. بنابراین با وجود کم بودن ذخایر آب شیرین کره زمین، نقش بسیار مهمی در ادامه حیات دارد. مطالعات و اندازگیری فاکتورهای زیستی، غیر زیستی جهت توصیف و روند تغییرات محیط آبی بوده و این مطالعات تاکید بر جمع آوری داده ها و آنالیز آنها برای یک هدفداشته و آن توصیف و بیان کیفیت آب است.

بهره گیری از منابع آبی و استفاده از آنها در توسعه آبزی پروری مد نظر تمام کشورهامی باشد ، بهره برداری معقول و پایدار از دریاچه و در شکل کلی مدیریت جامع در قالب انجام مطالعه و بررسی تحقق می یابد. اِعمال مدیریت زیستی دریاچه ها بعنوان روشی علمی در بهبود کیفیت آب دریاچه ها قبل از سال 1970 مورد توجه بوده وپس از آن بصورت کاربردی مورد استفاده قرار گرفت. بواسطه اهمیت کیفیت آب توجه بیشتر به این بخش از ضروریات بهره برداری از دریاچه ها بشمار می رود. در این راستا شناخت زیستی وغیر زیستی دریاچه و بررسی وضعیت اکولوژیک آن می تواند ابزاری مناسب برای مدیریت وبهره برداری پایدار با تاکید بر حفظ کیفیت آب باشد. برای رسیدن به این هدف:

1- ضرورت انجام این بررسی، اهمیت زئوپلانکتونی وارتباط آنها باتولید کنندگان اولیه در این دریاچه و تعیین نقش زیست محیطی این گروه آبزی در اکوسیستم آن بوده که با بررسی جمعیت و پراکندگی و انتشار آنها در مناطق مختلف این دریاچه قادریم توان تولید و باروری را ارزیابی نموده و اثرات زیست محیطی آنها را در زندگی ماهیان و تغذیه لاروهای آنها تعیین نماییم .

2- ارائه الگوی مناسب و اقتصادی پرورش ماهی و تعیین مناطق مستعد جهت توسعه شیلاتی و صید تفریحی- ورزشی با توجه به ویژگیهای دریاچه.

مطالعه حاضر برای نخستین بار بعد از احداث دریاچه در خصوص مدیریت و توسعه پایدار دریاچه شهدای خلیج فارس (چیتگر) انجام می گیرد و بطور ویژه تمرکز به همبستگی و ارتباطات داده های فیزیکو شیمیایی آب، ترکیب و تراکم فیتوپلانکتون، زئوپلانکتون و بی مهرگان کفزی، ترکیب و ساختار جمعیت ماهیان بومی و غیر بومی، تعیین توان و ظرفیت تولید و سطح تروفی دارد. همچنین تاکید دارد که چگونه گروههای زیستی و غیر زیستی در تغییر و تحولات دریاچه ها نقش ایفا می کنند. مدیریت‌ صحیح‌ و بهره برداری‌ اصولی‌ ازدریاچه‌ سد ایجاب‌ می‌کند که‌ اطلاعات‌ ومطالعات‌ انجام‌ شده‌ درکلیه‌ زمینه‌ هاجمع‌ آوری‌ گشته‌ ونکات‌ مثبت‌ ومنفی‌مخزن‌ آبی‌ مورد بررسی‌ قرارگیرد، زیراتنها در کنار شناخت‌ این‌ ارزشها قادریم‌ راه‌ حلهای‌ مناسب‌ باپشتوانه‌ علمی‌ ارائه ‌نماییم‌، آنچه‌ دراین‌ مطالعات‌ می‌ بایست‌ مورد توجه‌ قرار گیرد، همفکری‌ وتوجه‌ همه‌ عوامل‌ موثردرجهت‌ تغییرات ‌مفید دردریاچه‌ سد می باشد. امیداست‌ درقالب‌ این‌ طرح‌ ومطالعات‌ تکمیلی‌ بتوان‌ به‌ دیدگاههای‌ مشخص‌ وقطعی‌دراین‌ زمینه‌ دست‌ یافت‌.

ویژگی مناطق کاربرد توصیه ترویجی:

محل دریاچه مصنوعی پارک چیتگر در ابتدای دشت تهران و در نزدیکی مرز کوه و دشت و حدود 3 کیلومتری آن واقع شده است. محل این دریاچه در اوایل دشت در محلی که حالت تپه ماهوری داشته یا در حقیقت در محل مدخل ورودی آبراههها و رودخانه ها و مسیل ها به دشت ودر محل تشکیل مخروط افکنه ها واقع میگردد. در حقیقت محل دریاچه پارک چیتگر در دره یک آبراهه در مابین دو تپه از جنس آبرفت های متراکم مکان یابی شده و محل این سد در ابتدای بالادست این دره در نظر گرفته شده است.

طول دریاچه 2500 متر و عرض آن 900 متر و شیب زمین یا کف دریاچه از بالا دست و جناحین به سمت مرکز و پائین دست دریاچه است به طوری که حالت کاسه ای شکل نامتقارنی به خود می گیرد. پست ترین نقطه دریاچه دارای ارتفاع 1244 متر از سطح دریا و حاشیه دریاچه در بالا دست دارای ارتفاع 1264 متر از سطح دریا است. از کلیه نقاط حاشیه ای دریاچه شیب به سمت نقطه ورودی به دره بین دو تپه پارک چیتگر در ضلع جنوبی دریاچه متمرکز می شود.

وجود کاربری های گوناگون در حواشی این دریاچه و استفاده بی رویه از منابع آبی و عدم کنترل ونظارت برآنمنجر به آلودگی آب آن خواهد شد. اهمیت آب ، هوا و خاک بعنوان بستر زندگی بر هیچ کس پوشیده نبوده و مهمترین پدیده در فر آیندهای بیرونی زمین ، جریان آبهاست. دریاچه ها یکی از اجزا و ارکان مهم محیط زیست بشمار رفته که علاوه بر این که محیط زیست جانوران و گیاهان گوناگون هستند تامین بخش اعظم غذایی مورد نیاز جوامع انسانی بطور مستقیم و یا غیر مستقیم به منابع آبی مختلف وابسته میباشد . دریاچه شهدای خلیج فارس با وسعت 130 هکتاردر غرب تهران مجاور پارک چیتگر به منظور معتدل کردن هوای خشک تهران ومنطقه گردشگری غرب تهران که منبع تغذیه اصلی آب آن از رودخانه کن بوده، احداث گردید. ساخت مناطق و اسکله های گردشگری در اطراف آن امکان توانمندی منطقه را برای ایجاد فعالیتهای تفریحی وتوریستی افزایش می دهد.از آنجا که دریاچه چیتگر در موقعیت جغرافیائی بسیار عالی گردشگری غرب تهران قرار گرفته و بدلیل قابل دسترسی راحت به این مکان، صید ورزشی میتواند نقش بسیار عالی در آرامش و تقویت روحیه مردم داشته باشد. در این راستا ایجاد سایتهای تفریحی جهت صید ورزشی برای گونه های متفاوت کپورماهیان پیشنهاد می­گردد، تا مازاد کپور تولید شده به دلیل امکان تکثیر طبیعی آن در دریاچه، صید گردد و اکوسیستم تعادل خود را حفظ نماید. براساس شرایط حاکم در دریاچه صید تفریحی به دو روش توصیه میشود، صید در منطقه ساحلی اطراف دریاچه و صید در داخل قایق در میان دریاچه امکان پذیر می باشد.

براساس نوع گونه ماهیان نیز دو روش صید پیشنهاد میگردد، 1- روشFly Fishing برای ماهیانی که در لایه سطحیآب تغذیه می کنند. 2- روشBait Fishingبرای ماهیانی که از لایه های میانی و نزدیک بستر همچون کپور معمولی تغذیه میکنند. فصل صید از اواسط اردیبهشت تا اوایل آبان براساس شرایط محیطی در نظر گرفته میشود. نوع طعمه بکارگیری درصید ورزشی کرم، تخم، لارو حشرات و طعمه مصنوعی بوده و از نظر زمان صید تفریحی صبح زود یا اوایل غروب می باشد. در خصوص بهره برداری شناور، از قایق موتوری بدلیل ایجاد آلودگی در آب ترجیحا بهره گیری نگردد، بجای قایق های دو زمانه دود زا از قایق های پاروئی، بادبانی و یا قایق های مجهز به موتور برقی یا 4 زمانه استفاده گردد. بطورکلی بر اساس یافته های حاضر دریاچه چیتگر در طبقه بندی اکوسیستمهای با سطح تروفی بسیار پائین و به لحاظ تولید آبزیان بسیار فقیر می­باشد، جلوگیری از غذا دهی ماهیان دریاچه توسط گردشگران و ممانعت از ریختن زباله در دریاچه از عواملی است که می تواند تا حدی سطح تروفی دریاچه را پایدار نگه دارد.حفظ کیفیت آب دریاچه شهدای خلیج فارس برای گردشگری و مناطق مسکونی اطراف آن در منطقه 22 تهران بسیار مورد توجه می­باشد. از آنجائیکه مطالعه جامع لیمنولوژیک برای اولین بار در دریاچه چیتگر در سال انجام گردید، دارای یافته­های پایه­ای بوده و شمائی از وضعیت لیمنولوژیک حاکم بر دریاچه را در منطقه مورد مطالعه به تصویرکشیده از اینرو جهت حفاظت و توسعه پایدار این اکوسیستم آبی پیشنهاد می­گردد، مطالعات پایش عوامل زیستی و غیر زیستی و ارزیابی اثرات آلودگیهای محیطی دریاچه چیتگر در پروژه های آتی مد نظر قرارگیرند.

تعداد بازدید:64
کلیه حقوق این سایت متعلق به موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور می باشد

Designed by taJan System Co